Mikst Tip İşitme Kaybı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Sesin kulağa iletim yollarındaki fiziksel engelleri ve iç kulaktaki sinirsel hasarları aynı anda barındıran mikst tip işitme kaybı, tüm işitme kaybı türleri arasında en karmaşık durumlardan biri olarak kabul edilir ve hastanın sosyal yaşamını kökünden etkilememesi adına doğru anda müdahale edilmesi gerekir.

Şehremini İşitme Merkezi uzmanlarının hazırladığı bu rehberde, mikst tipi işitme kaybına neden olan faktörlerden tedavi alternatiflerine kadar merak ettiğiniz tüm detayları bulabilir, kulak sağlığınızla ilgili daha fazla bilgi için uzman odyologlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

Mikst Tip İşitme Kaybı Nedir?

Kulağın farklı bölümlerinde aynı anda meydana gelen hasarların bir sonucu olarak ortaya çıkan mikst tip işitme kaybı, kompleks bir işitme bozukluğudur.

Mikst tip işitme kaybını, dış veya orta kulaktaki fiziksel bir engelden kaynaklanan iletim tipi işitme kaybı ve iç kulaktaki hassas hücrelerin veya işitme sinirinin zarar görmesinden kaynaklanan sensörinöral işitme kaybının aynı anda görülmesi olarak tanımlayabiliriz.

Daha basit bir şekilde ifade etmek istersek, ses dalgalarının iç kulağa aktarılmasında bir bariyer varken, aynı zamanda iç kulağın bu sesleri işleyip beyne gönderme kapasitesinde de bir zayıflama söz konusudur. Bu durumu bir müzik sisteminde hem hoparlörlerin (ses iletimi) hem de amplifikatörün (ses işleme) aynı anda arızalanmasına benzetebiliriz.

Mikst Tip İşitme Kaybı Nedenleri

Mikst tip işitme kaybında kulak sağlığını etkileyen birden fazla patalojinin aynı anda ortaya çıkması dolayısıyla nedenleri de diğer kulak hastalıkları ve işitme kayıplarına kıyasla daha geniş bir yelpazede değerlendirilir.

Sesin iç kulağa ulaşmasını engelleyen fiziksel tıkanıklar ile beraber sesi işleyen sinirsel yapıların hasar gördüğü bu işitme kaybında üzerinde durduğumuz temel nedenler şöyledir:

• Kronik orta kulak iltihapları ve kulak zarı delinmeleri ses iletimini bozarken, uzun vadede iç kulağa sızan toksinler aracılığıyla sinirsel hasarlara da yol açabilir.
• Otoskleroz adı verilen kemikçik kireçlenmesi, başlangıçta orta kulakta ses geçişini kısıtlarken ilerleyen evrelerde iç kulak duvarlarına yayılarak tabloyu karma tipe dönüştürebilir.
• Yaşlanmaya bağlı gelişen doğal işitme kaybına eklenen geçici orta kulak enfeksiyonları veya sıvı birikimleri, her iki tip kaybın belirtilerinin bir arada görülmesine neden olur.
• Şiddetli kafa travmaları veya kulağa alınan darbeler, hem kulak zarı ve kemikçik zincirinin yapısını bozabilir hem de iç kulaktaki hassas tüy hücrelerinde kalıcı hasar bırakabilir.
• Dış kulak yolunda biriken yoğun kulak kiri (buşon) veya tümörler sesin girişini kapatırken, aynı hastada önceden var olan gürültüye bağlı sinirsel kayıplar mikst yapıyı oluşturur.
• Kızamık ve kabakulak gibi viral enfeksiyonlar veya iç kulak yapılarını olumsuz etkileyen ototoksik ilaç kullanımı, iletim yollarındaki sorunlarla birleşerek kaybı derinleştirir.

Geniş bir yelpazeye dağılan bu nedenler, bireyin hem sesi duyma eşiğini hem de duyduğu sesleri anlamlandırma kalitesini doğrudan etkileyerek birçok karakteristik belirtinin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Bu karmaşık hasarın günlük hayata yansımalarını belirtiler üzerinden doğru anda yakalayarak erken teşhis ve etkili bir tedavi, rehabilitasyon süreci mümkündür.

Mikst Tip İşitme Kaybının 5 Belirtisi

Hem iletim hem de sinirsel (sensörinöral) işitme kayıplarının birleşimi bir arada görüldüğünden dolayı hastanın yaşadığı şikayetler her iki türün semptomlarının bir karışımı olarak ortaya çıkar.

Bu belirtilerin şiddetli ve kendini ne şekilde gösterdiği ise bireyin yaşına, genel sağlık durumuna ve işitme kaybının altında yatan nedenlere göre farklılık gösterebilir. Mikst tip işitme kaybına sahip bireylerde en sık rastladığımız beş belirtiyi şu şekilde sıralayabiliriz:

1. Dış ortamdaki seslerin seviyesinin azalmasının yanı sıra, özellikle karşılıklı konuşmaların boğuklaşması ve kalabalık ortamlarda kelimeleri ayırt etmenin oldukça güçleşmesi.
2. Sesleri duyma eşiği düşmesine rağmen, kişinin kendi konuşma sesini kulaklarının içinde yankılanıyormuş gibi normalden daha yüksek ve baskın algılaması.
3. Orta kulak bölgesindeki enfeksiyonlara veya sıvı birikimlerine bağlı olarak gelişen kulak ağrısı, dolgunluk hissi ve kulak çevresinde hissedilen yoğun basınç şikayetleri.
4. İşitme sistemindeki fonksiyonel bozulmaların bir sonucu olarak kulaklarda sürekli veya aralıklı şekilde duyulan çınlama, uğultu ya da vızıltı sesleri.
5. İç kulaktaki denge mekanizmalarının da etkilenmesiyle birlikte görülen baş dönmesi (vertigo) veya dengede durmakta zorlanma gibi denge problemleri.

Bu belirtiler bazen çok yavaş ve sinsi bir şekilde geliştiği için başlangıçta fark edemeyebilirsiniz. Bu noktada aile bireyleriniz ve yakın çevrenizin gözlemleri teşhis adına ilk adımı oluşturur. Dolayısıyla bu gibi öneriler ve uyarılar ile karşılaştığınızda ciddiye almanız işitme sağlığınız açısından çok önemlidir.

Mikst Tip İşitme Kaybının Tedavisinde Kullanılan Yöntemler

Kompleks bir yapıya sahip olduğunu birçok kez ifade ettiğimiz mikst tip işitme kaybında tedai süreci de çok yönlü bir yaklaşım gerektirir. İhtiyaç halinde bu süreçte medikal yöntemlere ek olarak cerrahi müdahale seçeneği de gündeme alınır. Tedavi sürecinde kullanılan temel yöntemleri özetlemek istersek:

• Orta kulaktaki enfeksiyonlar veya sıvı birikimleri durumunda, iltihabı kurutmaya yönelik antibiyotik ve medikal ilaç tedavileri uygulanır.
• Kulak zarındaki delinmelerin onarılması veya kireçlenen kulak kemikçiklerinin protezlerle değiştirilmesi (stapedektomi) gibi cerrahi prosedürlere başvurulabilir.
• İşitme kaybının sensörinöral (sinirsel) kısmını telafi etmek ve ses çözünürlüğünü artırmak amacıyla işitme cihazı kullanımı önerilir.
• Güncel teknoloji ile üretilen işitme cihazları, gürültü filtreleme özellikleri sayesinde hem iletimsel hem de sinirsel kayıpları dengeleyerek yüksek konfor sunar.
• Orta kulak hasarı veya ileri derecedeki sinirsel kayıplarda, cerrahi olarak yerleştirilen kemiğe implante cihazlar veya koklear implantlar tercih edilebilir.

Başarılı bir tedavi süreci, her iki bileşenin de ne oranda etkilendiğinin doğru analiz edilmesine ve hastanın yaşam tarzına uygun yöntemlerin entegre edilmesine bağlıdır. Uygulanan bu tedavi ve rehabilitasyon seçeneklerinin etkili olabilmesi için ise problemin kaynağını netleştiren kapsamlı bir teşhisi gerekir.

Mikst Tip İşitme Kaybının Teşhis Edilmesi

Doğru teşhis, her kulak ve işitme sağlığına ilişkin tüm sorunlarda olduğu gibi mikst tip işitme kaybının yönetilmesinde de en kritik noktadır, hatta diğer işitme kayıplarına kıyasla çok daha kritiktir. Uzman tarafından yürütülen çok aşamalı ve teknolojik testlerin dahil olduğu bu süreç birkaç adımda şöyledir:

• Hastanın tıbbi geçmişi, önceki kulak enfeksiyonları, gürültüye maruz kalma durumu ve ailedeki işitme kaybı öyküsü detaylıca incelenir.
• KBB uzmanı tarafından otoskop kullanılarak yapılan fiziksel muayenede, kulak kanalındaki tıkanıklıklar veya kulak zarındaki yapısal bozukluklar gözlemlenir.
• Saf ses ve konuşma odyometrisi ile hastanın farklı frekanslardaki sesleri duyma eşiği ve kelimeleri anlama kapasitesi ölçülür.
• Timpanometri testi ile kulak zarının hareket kabiliyeti ve orta kulaktaki basınç dengesi teknik olarak değerlendirilir.
• Gerekli görülen durumlarda MRI veya BT gibi ileri görüntüleme teknikleri kullanılarak kulak yapısındaki anatomik problemler veya tümör varlığı görselleştirilir.

Teşhis aşamasında elde edilen veriler, işitme kaybının derecesini belirlemenin ötesinde, kişinin sosyal yaşamını ve iletişim kalitesini ne düzeyde etkilediğine dair de önemli ipuçları sağlar.

Sosyal Yaşamı Nasıl Etkiler?

Mikst tip işitme kaybına sahip bireylerin hem sesleri daha az duyması hem de duyduklarını anlamlandırmakta büyük güçlük çekmesi, özellikle kalabalık ve gürültülü ortamlarda iletişimlerini önemli ölçüde engeller. İletişim kurmadaki bu zorluklar da bireyin zamanla sosyal çevresinden uzaklaşmasına, izolasyon yaşamasına ve buna bağlı olarak depresyon ya da anksiyete gibi sorunların gelişmesine zemin hazırlayabilir.

Günlük yaşamın ve iş hayatındaki performansın bu olumsuz tablodan etkilenmemesi adına kaybın derecesine bağlı olarak uzmanlar tarafından öneriler işitme cihazları devreye girer. Doğru teknolojiyle desteklenen bireyler, kulaklardaki uğultu ve çınlama gibi şikayetlerin azalmasıyla hem işitme hem de sosyal hayatlarındaki konforlarını geri kazanırlar.

Mikst işitme kaybının giderilmesinde işitme cihazı etkili olur mu?

Evet, işitme cihazları mikst tip işitme kaybı yaşayan bireyler için hem iletimsel hem de sinirsel bileşenlerin iyileştirilmesinde oldukça etkili bir çözümdür. Bu cihazlar, iletim yoluyla gelen ses dalgalarının gücünü artırırken aynı zamanda iç kulaktaki sinirsel hasardan kaynaklanan ses çözünürlüğü kaybını da teknolojik olarak telafi eder. Cihazın verimliliği ve bireye sağlayacağı fayda, kaybın derecesine ve kişinin ihtiyaçlarına göre uzman bir odyolog tarafından doğru şekilde seçilmesine ve programlanmasına bağlıdır.

Mikst tip işitme kaybı tedavi edilmediği takdirde ne olur?

Mikst tip işitme kaybına doğru şekilde müdahale edilmediği ya da es geçildiği takdirde, zamanla işitme kaybı derinleşir, daha da bozulur ve geri dönüşü olmayacak kalıcı kayıplar ortaya çıkar. Öyle ki uzun vadede işitsel uyaranların beyne ulaşmaması bilişsel yükü artırarak demans ve bilişsel gerileme riskini dahi tetikleyebilir. Yine denge sistemini etkileyen yapısal bozuklukların yaşlı bireylerde düşme ve buna bağlı yaralanmalara zemin hazırladığını da sıklıkla görürüz.

Mikst tip işitme kaybına ameliyat ile müdahale edilir mi?

Evet, cerrahi müdahale özellikle dış ve orta kulak hasarlarından kaynaklanan sesin iletişimi bileşeni için bir seçenektir. Kulak zarı onarımı (timpanoplasti) veya kireçlenen üzengi kemiğinin yerine protez takılması gibi operasyonlar ses iletimini belirgin şekilde düzeltebilir fakat ameliyat, iç kulaktaki sinirsel (sensörinöral) hasarı tam olarak geri döndüremediği için her zaman tek başına tam bir çözüm sunmayabilir ve genellikle ardından işitme cihazı desteği gerekir.

Mikst işitme kaybı çocuklarda nasıl seyreder?

Çocuklarda sık tekrarlayan orta kulak iltihapları ve geniz eti büyümesine bağlı olarak görülen sıvı birikimleri sonucunda mikst tip işitme kaybı görülebilir. Çocuğun çevresindeki sesleri tam olarak algılayamaması sonucunda dil gelişiminde gerilik, konuşma bozuklukları ve akademik başarıda düşüş görülebilir. Bu dönemde işitme sistemi tam gelişim aşamasında olduğundan dolayı erken teşhis ve hızlı müdahale ile kalıcı sorunların önüne geçilebilir.

Mikst işitme kaybı hamilelikte ilerleyebilir mi?

Evet, hamilelik döneminde yaşanan hormonal değişiklikler, mikst tip işitme kaybının en yaygın nedenlerinden biri olan kemikçik kireçlenmesini (otoskleroz) tetikleyebilir ya da mevcut durumu ilerletebilir. Hormonların kulaktaki kemik yapısı üzerinde yaptığı etki ses iletiminin daha da zorlaşmasına ve işitme kaybının derecesinin artmasına yol açar. Dolayısıyla hamilelik sürecinde işitme kalitenize değişiklik fark ediyorsanız vakit kaybetmeden uzman kontrolüne başvurarak odyolojik kontrolleri yaptırmanızı öneririz.

Mikst ve diğer işitme kaybı türleri arasındaki fark nedir?

Mikst tip işitme kaybında hem iç kulak hem de sinir hasarlarını aynı anda görürüz. İletim tipine bağlı işitme kayıpları yalnızca dış veya ortak kulakla sınırlıyken sensörinöral kayıplar ise iç kulak hasarlarıyla ilgilidir ve kalıcıdır. Mikst tip, bu iki farklı işitme kaybının aynı organda birleştiği, daha karmaşık tanı ve tedavi yaklaşımları gerektiren komplike bir durumdur.

Mikst tip işitme kaybı zamanla nasıl ilerler?

Mikst tip işitme kaybında altında yatan nedene ve kişinin maruz kaldığı faktörlere bağlı olarak ilerleme düzeyi karmaşık bir seyir gösterir. Eğer işitme kaybının nedeni iç kulaktaki sinirsel bileşenlerin yaşlanma, gürültü maruziyeti ya da dejeneratif etkilerle hasar görmesi ise bu durum kademeli olarak ilerler ve hasarın geri dönüşü yoktur. Orta kulaktaki kireçlenme, kronik enfeksiyon vb. iletim sorunlarında ise doğru anda medikal ve/veya cerrahi müdahale ile süreç yavaşlatılabilir.

Mikst tip işitme kaybı önlenebilir mi?

Tamamen önlemek mümkün olmamakla beraber riski azaltmak ve ilerlemeyi yavaşlatmak adına belirli önlemler alabilirsiniz. Kulak hijyenine dikkat etmek, olası belirtileri dikkate alarak uzman kontrolüne başvurmak, vücuttaki genel enfeksiyon durumuna hızlıca müdahale etmek ve özellikle uzun süre kalınan gürültülü ortamlarda ekipman kullanmak, dış ve orta kulak hasarlarını azaltacaktır. Eğer ailenizde işitme kaybı öyküsü varsa düzenli tarama yaptırmanız ve iç kulak sağlığını tehdit edebilecek ototoksik ilaçlar konusunda farkındalığınızı geliştirmeniz de önemli detaylardandır.

Hangi hastalıklar mikst tip işitme kaybına neden olur?

Uzun süreli orta kulak iltihabı, kulak zarında anormal delinme ya da yırtılma, kemikçik kireçlenmesi (otoskleroz), yaşlılığa bağlı gelişen işitme kaybına eklenen enfeksiyonlar ve/veya travmalar, kızamık ve kabakulak gibi viral enfeksiyonlar ile tümörler, mikst tip işitme kaybını tetikleyen başlıca hastalıklar ve durumlardır.